Welke gevolgen zal de volgende langetermijnbegroting van de EU hebben voor mensen met longkanker?
Meer dan 490 deskundigen op het gebied van de gezondheidszorg, onderzoekers, academici en patiëntenvertegenwoordigers hebben een gezamenlijke brief aan de EU-leiders ondertekend waarin zij pleiten voor een specifiek, afgeschermd gezondheidsbudget in het volgende meerjarig financieel kader (MFK) voor de periode 2028-2034.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie loopt Europa elk jaar 442 miljard euro aan productiviteit mis als gevolg van vermijdbare sterfgevallen die verband houden met niet-overdraagbare ziekten. Longkanker is de belangrijkste doodsoorzaak door kanker in Europa. Jaarlijks krijgen ongeveer 484.000 mensen de diagnose longkanker.
Terwijl de EU onderhandelt over haar volgende langetermijnbegroting, is het niet zeker dat de financiering van de gezondheidszorg centraal zal staan in die besprekingen. Lung Cancer Europe is van mening dat dit wel het geval zou moeten zijn. Debra Montague, voorzitter van Lung Cancer Europe, heeft samen met meer dan 490 gezondheidszorgdeskundigen, onderzoekers, academici en patiëntenvertegenwoordigers een gezamenlijke brief aan de EU-leiders ondertekend, waarin wordt opgeroepen om in het volgende meerjarig financieel kader (MFK) voor 2028 tot en met 2034 een eigen, afgeschermde begrotingslijn voor de gezondheidszorg op te nemen.
Belangrijkste punten
De EU onderhandelt momenteel over haar volgende langetermijnbegroting, het MFK, voor de periode 2028 tot en met 2034
Het huidige voorstel voorziet in de samenvoeging van de financiering voor de gezondheidszorg in een breder fonds voor concurrentievermogen, samen met 13 andere programma’s, zonder aparte begrotingslijn voor de gezondheidszorg
Europa lijdt jaarlijks een productiviteitsverlies van 442 miljard euro als gevolg van vermijdbare sterfgevallen door niet-overdraagbare ziekten (WHO)
Meer dan 490 voorvechters van de gezondheidszorg en patiëntenbelangen hebben een gezamenlijke brief ondertekend waarin wordt opgeroepen tot een speciaal, afgeschermd EU-gezondheidsbudget
Het Europees Parlement heeft erop aangedrongen dat in het volgende meerjarig financieel kader 10,05 miljard euro aan gezondheidszorg wordt toegewezen
De Europese Raad komt op 18 en 19 juni 2026 bijeen
Lung Cancer Europe heeft de brief ondertekend
Wat is het MFK?
Het meerjarig financieel kader is de langetermijnbegroting van de EU. Hierin wordt vastgelegd hoeveel de EU uitgeeft, waaraan en over welke periode. Het huidige kader loopt van 2021 tot en met 2027. De onderhandelingen over het kader voor de periode 2028-2034 zijn inmiddels van start gegaan.
Volgens het huidige voorstel van de Europese Commissie zou EU4Health, het specifieke gezondheidsprogramma van de EU, niet langer als een afzonderlijke begrotingslijn worden gevoerd. Het zou worden ondergebracht in een nieuw Europees Fonds voor Concurrentievermogen, samen met 13 andere programma’s op gebieden als landbouw, biotechnologie en bio-economie. De uitgaven voor gezondheidszorg zouden hierdoor moeilijker te identificeren, moeilijker te beschermen en moeilijker te verantwoorden worden.
Waarom is EU-financiering op het gebied van gezondheidszorg van belang voor longkanker?
De vooruitgang op het gebied van vroegtijdige opsporing, het testen op biomarkers en gelijke toegang tot behandeling voor mensen met longkanker is deels te danken aan aanhoudende investeringen op EU-niveau. Een begrotingsstructuur waarin de financiering voor gezondheidszorg niet apart wordt uitgesplitst, maakt het moeilijker om die vooruitgang te behouden, te monitoren en verder uit te bouwen.
De economische argumenten voor gerichte investeringen in de gezondheidszorg staan vast. Uit gegevens van Horizon Europe blijkt dat elke euro die in gezondheidsonderzoek wordt geïnvesteerd, een rendement van maximaal 11 euro kan opleveren. Europa geeft momenteel jaarlijks ongeveer 1,7 biljoen euro uit aan gezondheidszorg, wat neerkomt op ongeveer 10 procent van het bbp. Zonder grotere investeringen in preventie, vroegtijdige diagnose en efficiëntie van het systeem zal dat cijfer naar verwachting stijgen.
In 2023 zijn in heel Europa naar schatting een miljoen mensen jonger dan 75 jaar overleden aan aandoeningen die te voorkomen of te behandelen waren.
Wat wordt er in de gezamenlijke brief gevraagd?
In de gezamenlijke brief, gericht aan Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, António Costa, voorzitter van de Europese Raad, en de regeringen van de EU-lidstaten, worden twee specifieke verzoeken geformuleerd.
Ten eerste dat gezondheidszorg binnen het Europees Fonds voor Concurrentievermogen als een aparte begrotingslijn wordt afgeschermd, los van de uitgaven voor landbouw, biotechnologie en bio-economie. Ten tweede dat er binnen de tweede pijler van het voorstel voor Horizon Europa een specifieke component voor gezondheidszorg wordt gewaarborgd.
Het Europees Parlement heeft al opgeroepen om in de begroting voor de periode 2028-2034 10,05 miljard euro uit te trekken voor de gezondheidszorg. De lidstaten zijn nu bezig hun standpunten te bepalen in de aanloop naar de bijeenkomst van de Europese Raad op 18 en 19 juni.
Waarom Lung Cancer Europe heeft ondertekend
Het Handvest 2026-2030 van Lung Cancer Europe bevat elf toezeggingen aan mensen die in heel Europa met longkanker te maken hebben. Deze omvatten onder meer toegang tot vroegtijdige opsporing en screening, gelijke toegang tot zorg ongeacht de woonplaats of het vermogen om te betalen, en hoogwaardige gegevens om de behandelresultaten te verbeteren. Voor elk van deze punten zijn aanhoudende, concreet vast te stellen investeringen van de EU nodig.
Debra Montague, voorzitter van Lung Cancer Europe, legt uit:
“Het veiligstellen van de financiering van de gezondheidszorg en de toegang tot longkankerscreening: dat zijn geen abstracte standpunten. Het is het verschil tussen mensen bij wie de diagnose in een vroeg stadium wordt gesteld en mensen bij wie de diagnose te laat wordt gesteld.”
Dit sluit ook aan bij het standpunt van Lung Cancer Europe over de EU-begroting in bredere zin. Eerder in 2026 was Lung Cancer Europe medeondertekenaar van de open brief van WECAN, waarin de EU-instellingen werden opgeroepen om de toezeggingen op het gebied van kankerbestrijding in het volgende meerjarig financieel kader te waarborgen.
Wat gebeurt er nu?
De Europese Raad komt op 18 en 19 juni 2026 bijeen. De lidstaten zullen dan hun standpunten over het voorstel voor het meerjarig financieel kader uiteenzetten. De periode tussen nu en die bijeenkomst is het moment waarop politieke betrokkenheid vanuit de gezondheids- en patiëntengemeenschap het meest van pas kan komen om die standpunten te onderbouwen.
Lees de volledige gezamenlijke brief en kom meer te weten op de website van de European Cancer Organisation.