Waarom Lung Cancer Europe de open brief van WECAN over de EU-begroting steunt

Europa bevindt zich midden in een kankercrisis. En de EU-begroting lijkt daar de ogen voor te sluiten.

Dat is niet onze formulering. Het is de openingszin van een open brief die deze week is gepubliceerd door WECAN (Workgroup of European Cancer Patient Advocacy Networks) en medeondertekend door 23 organisaties uit heel Europa, waaronder Lung Cancer Europe. We zijn er trots op dat we onze naam hieraan hebben toegevoegd. Hier volgt waarom.

Waar de brief over gaat

De EU onderhandelt momenteel over haar volgende langetermijnbegroting, het meerjarig financieel kader (MFK) voor de periode 2028-2034. Deze onderhandelingen zullen bepalen hoe de EU bijna twee biljoen euro over een periode van zeven jaar besteedt, en ze zullen de koers uitzetten voor het gezondheidsbeleid op het hele continent gedurende de gehele looptijd van die begroting.

Het huidige voorstel van de Europese Commissie houdt een structurele verandering in die iedereen die werkzaam is in de kankersector zorgen zou moeten baren. EU4Health, het specifieke gezondheidsprogramma van de EU, zou niet langer op zichzelf staan. In plaats daarvan zou het worden opgenomen in een nieuw Europees Fonds voor Concurrentievermogen (ECF), waar het samen met 13 andere programma’s zou worden gebundeld in vier brede beleidsgebieden. De gevolgen zijn niet louter technisch. Ze zijn reëel. Het wordt moeilijker om de uitgaven voor de gezondheidszorg te traceren. Het Europees Parlement verliest zijn vermogen om de prioriteiten op het gebied van gezondheidsfinanciering te controleren en te waarborgen. Langetermijninvesteringen in kankerbestrijding kunnen op elk moment worden omgeleid naar concurrerende prioriteiten.

Zoals in de open brief staat: gezondheid is geen onderdeel van het concurrentievermogen. Het is juist de voorwaarde daarvoor.

De omvang van wat er op het spel staat

Elk jaar krijgen in de EU 2,7 miljoen mensen de diagnose kanker en overlijden er 1,3 miljoen aan de ziekte. Tegen 2035 wordt een stijging van het aantal kankergevallen met 24 % verwacht. Alleen al binnen de looptijd van deze begroting zullen bijna 20 miljoen mensen te maken krijgen met een kankerdiagnose. Een op de drie Europeanen zal hier rechtstreeks door worden getroffen.

Longkanker staat centraal in deze crisis. Het blijft de belangrijkste doodsoorzaak door kanker in Europa, met jaarlijks 470.000 nieuwe gevallen en 380.000 sterfgevallen. De vooruitgang op het gebied van vroegtijdige opsporing, biomarkeronderzoek en rechtvaardige toegang tot behandeling is met veel moeite bewerkstelligd en is afhankelijk van aanhoudende, zichtbare en verantwoorde investeringen van de EU. Een begrotingsstructuur waarin de financiering van de gezondheidszorg onzichtbaar, onbeschermd en niet-verantwoordbaar is, is geen neutrale administratieve regeling. Het is een besluit met gevolgen.

Waarom we hebben getekend

In het Handvest 2026-2030 van Lung Cancer Europe worden elf toezeggingen gedaan aan mensen die in heel Europa door longkanker worden getroffen. Voor een aantal van die toezeggingen – waaronder toegang tot vroegtijdige opsporing en screening, gelijke toegang tot zorg ongeacht de woonplaats of het vermogen om te betalen, en hoogwaardige gegevens om de behandelresultaten te verbeteren – is precies het soort duurzame, specifiek daarvoor gereserveerde EU-investering nodig waarvoor in deze brief wordt gepleit.

Onze belangrijkste boodschappen zijn dat longkanker als een topprioriteit in het beleid moet worden behandeld, dat er tijdige en rechtvaardige toegang tot innovatie moet zijn, en dat de bestaande EU-toezeggingen in het kader van het Europese plan ter bestrijding van kanker moeten worden nagekomen. De open brief van WECAN roept tot precies hetzelfde op. Daarom hebben we deze ondertekend.

Wat er van de leden van het Europees Parlement wordt gevraagd

Het Europees Parlement is momenteel bezig zijn standpunt te bepalen in de aanloop naar de onderhandelingen met de Raad. In de open brief worden de leden van het Europees Parlement opgeroepen om gezondheid te beschermen als een op zichzelf staande begrotingsprioriteit met een specifiek, afgeschermd EU-gezondheidsprogramma; om langetermijninvesteringen in kankerbestrijding veilig te stellen en de toezeggingen na te komen die zijn gedaan in het kader van het Europese plan ter bestrijding van kanker; om ervoor te zorgen dat gezondheid en concurrentievermogen elkaar aanvullen in plaats van met elkaar te concurreren; om te stemmen met volledig besef van de gevolgen voor patiënten, gezondheidszorgstelsels en ongelijkheden tussen de lidstaten; en het MFK af te stemmen op Agenda 2030 en de WHO-normen voor universele gezondheidszorg.

Van de Europarlementariërs wordt niet gevraagd om iets nieuws te financieren. Er wordt hen gevraagd om de financiering van wat Europa al heeft opgebouwd niet stop te zetten.

Dit is een gezamenlijke inspanning. Lung Cancer Europe is slechts één van de vele stemmen, en de kracht van deze oproep hangt af van het aantal organisaties dat zich erachter schaart.

Lung Cancer Europe is een pan-Europese patiëntenorganisatie die zich inzet voor het verbeteren van de levenskwaliteit van mensen met longkanker. In ons handvest voor 2026-2030 staan elf toezeggingen vermeld om de diagnose, zorg, voorlichting en ondersteuning in heel Europa te verbeteren.