CAR-T-cellen en longkanker: zou deze immuuntherapie een toekomstige behandelingsmethode kunnen worden?
CAR-T-celtherapie heeft de behandeling van bepaalde vormen van bloedkanker ingrijpend veranderd en biedt langdurige responsen bij mensen die voorheen weinig behandelingsmogelijkheden hadden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel mensen met longkanker zich dezelfde vraag stellen:
Zouden CAR-T-cellen ook een behandelingsmethode voor longkanker kunnen worden?
Het korte antwoord is: nog niet.
Hoewel CAR-T-therapie momenteel geen standaardbehandeling is voor longkanker, werken onderzoekers over de hele wereld aan het overwinnen van de uitdagingen die het succes ervan bij solide tumoren tot nu toe hebben beperkt. Nieuw onderzoek dat is gepubliceerd in *Nature Cancer* betekent weer een stap vooruit: het laat zien hoe wetenschappers betere doelwitten voor CAR-T-therapie identificeren en veelbelovende behandelingen vanuit het laboratorium naar vroege klinische proeven brengen.
In dit artikel wordt uitgelegd wat CAR-T-cellen zijn, waarom longkanker zo’n grote uitdaging vormt en wat het nieuwste onderzoek voor de toekomst zou kunnen betekenen.
Belangrijkste punten
CAR-T-therapie is bij verschillende vormen van bloedkanker zeer succesvol gebleken, maar wordt bij longkanker nog niet routinematig toegepast.
Longkanker is lastiger omdat tumoren zeer divers zijn en het een uitdaging is om een veilig doelwit te vinden.
Onderzoekers ontwikkelen nieuwe methoden om eiwitten te identificeren die veilig door CAR-T-cellen kunnen worden aangevallen.
Een nieuwe studie in Nature Cancer levert aanwijzingen dat deze aanpak kan bijdragen aan de verdere ontwikkeling van CAR-T-therapie voor solide tumoren, hoewel er geen mensen met longkanker aan deelnamen.
In klinische onderzoeken wordt nog steeds onderzocht of CAR-T-therapie op termijn een onderdeel kan worden van de behandeling van longkanker.
Wat zijn CAR-T-cellen?
Je immuunsysteem bevat al gespecialiseerde witte bloedcellen die T-cellen worden genoemd. Het is hun taak om geïnfecteerde of afwijkende cellen, waaronder kankercellen, te herkennen en te vernietigen.
Bij CAR-T-celtherapie worden enkele van deze T-cellen uit het bloed van een patiënt afgenomen en in een laboratorium genetisch gemodificeerd. De gemodificeerde cellen krijgen een nieuwe receptor, een zogenaamde chimere antigeenreceptor (CAR), die fungeert als een uiterst specifiek GPS-systeem en hen helpt een bepaald eiwit op kankercellen te herkennen. Zodra de gemodificeerde cellen weer in het lichaam worden teruggebracht, kunnen ze cellen die dat doelwit dragen opsporen en aanvallen.
Deze aanpak heeft de behandeling van verschillende vormen van bloedkanker ingrijpend veranderd, waaronder bepaalde vormen van leukemie en lymfoom. Bij sommige mensen heeft deze aanpak geleid tot langdurige responsen, terwijl andere behandelingen niet meer werkten.
Waarom is dat dan niet ook bij longkanker gebeurd?
Waarom is longkanker zo veel moeilijker te behandelen met CAR-T-cellen?
Bloedkankers en solide tumoren verschillen sterk van elkaar.
Bij veel vormen van bloedkanker draagt vrijwel elke kankercel hetzelfde herkenbare eiwit. Dit biedt CAR-T-cellen een duidelijk doelwit.
Longkanker is veel ingewikkelder.
Onderzoekers moeten een aantal grote uitdagingen overwinnen voordat CAR-T-therapie een standaardbehandeling kan worden.
Het juiste doel vinden
Misschien is de grootste uitdaging wel het identificeren van een eiwit dat wel op kankercellen voorkomt, maar niet op gezond weefsel.
Als CAR-T-cellen een eiwit aanvallen dat ook in normale organen voorkomt, kunnen ze zowel gezonde cellen als kankercellen beschadigen.
Dit is een van de belangrijkste redenen waarom de ontwikkeling van CAR-T-therapie voor solide tumoren, zoals longkanker, trager is verlopen.
Elke tumor is anders
Geen twee gevallen van longkanker zijn precies hetzelfde.
Zelfs binnen dezelfde tumor kunnen verschillende groepen kankercellen verschillende genetische veranderingen vertonen en verschillende eiwitten produceren. Als CAR-T-cellen slechts één doelwit herkennen, kunnen sommige kankercellen aan de behandeling ontsnappen.
De micro-omgeving van de tumor
Longtumoren doen meer dan alleen maar groeien.
Ze creëren een omgeving die het immuunsysteem onderdrukt. Kankercellen kunnen andere cellen aantrekken die de immuunactiviteit verminderen, signalen afgeven die T-cellen uitschakelen en het voor immuuncellen moeilijk maken om de tumor te bereiken.
Onderzoekers omschrijven dit vaak als een immuunonderdrukkende tumor-micro-omgeving.
Zelfs zeer effectieve CAR-T-cellen kunnen moeite hebben om hun werk te doen als ze kort na het bereiken van de tumor uitgeput of inactief raken.
Kanker verandert in de loop van de tijd
Kanker is geen statisch proces.
Naarmate de behandeling vordert, veranderen tumoren. Sommige cellen verdwijnen, terwijl andere nieuwe genetische veranderingen ondergaan waardoor ze kunnen overleven.
Dit betekent dat een doelwit dat bij aanvang van de behandeling ideaal lijkt, later minder bruikbaar kan worden als kankercellen het niet meer produceren.
Om de CAR-T-therapie goed te laten werken, hebben onderzoekers doelwitten nodig die in de loop van de tijd stabiel blijven.
Wat is er dan veranderd?
Hier wordt de nieuwe studie in Nature Cancer interessant.
In plaats van zich af te vragen of een bestaand eiwit als doelwit kon dienen, stelden de onderzoekers zich eerst een andere vraag:
Kunnen we eiwitten vinden die door de kanker zelf worden geactiveerd en gedurende het hele ziekteverloop aanwezig blijven?
Het team onderzocht een zeldzame vorm van kanker die wordt veroorzaakt door een specifieke genfusie en identificeerde een eiwit met de naam GPNMB dat in alle tumormonsters in hoge mate en consistent tot expressie kwam. Vervolgens ontwikkelden ze een CAR-T-therapie die gericht is op dit doelwit, testten deze uitgebreid in laboratoriummodellen en gingen over tot een eerste klinische studie bij mensen.
In een bijbehorend, onafhankelijk artikel in News & Views wordt dit beschreven als een belangrijke stap, omdat het identificeren van geschikte doelwitten nog steeds een van de grootste obstakels vormt bij de ontwikkeling van CAR-T-therapieën voor solide tumoren. Interessant genoeg wordt daarin ook gewezen op een afzonderlijk onderzoek naar glioblastoom, waarin GPNMB onafhankelijk werd geïdentificeerd als een veelbelovend doelwit voor CAR-T-therapie, wat het vertrouwen versterkt dat dit eiwit nader onderzoek verdient.
Aanvullende literatuur
Onderzoekt hoe wetenschappers proberen de immuuntherapie tegen kanker te verbeteren door immuuncellen te helpen actief te blijven in tumoren. Een goede aanvulling om te begrijpen waarom CAR-T-cellen het vaak moeilijk hebben bij solide tumoren.
Het testen op biomarkers voor longkanker verloopt sneller dan ooit
Hieruit blijkt waarom het testen op biomarkers steeds belangrijker wordt bij het nemen van behandelingsbeslissingen en het ontwikkelen van toekomstige gepersonaliseerde therapieën.
Het microbioom en longkanker: hoe darmbacteriën de behandeling zouden kunnen veranderen
Gaat in op het toenemende bewijs dat het darmmicrobioom van invloed kan zijn op de effectiviteit van bepaalde kankerbehandelingen, waaronder immuuntherapie.
Inzicht in de omgeving van longkankercellen
Ontdek hoe de micro-omgeving van de tumor kanker kan helpen het immuunsysteem te omzeilen en waarom onderzoekers op zoek zijn naar manieren om deze barrière te overwinnen