9 belangrijke punten voor de longkankergemeenschap uit het nieuwe kankerrapport van de WHO

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft haar „Global Status Report on Cancer 2026” gepubliceerd, waarin wordt onderzocht hoe landen kanker voorkomen, diagnosticeren en behandelen, waar vooruitgang is geboekt en waar nog aanzienlijke tekortkomingen bestaan.

Voor mensen die aan longkanker lijden, bevat het rapport een aantal bevindingen die bijzonder relevant zijn.

1. Longkanker blijft de belangrijkste doodsoorzaak door kanker

Longkanker blijft wereldwijd meer sterfgevallen veroorzaken dan welke andere vorm van kanker dan ook.

Het blijft een van de meest voorkomende vormen van kanker bij zowel mannen als vrouwen en eist meer slachtoffers dan borstkanker, darmkanker of prostaatkanker.

Om die last te verlichten, zijn voortdurende investeringen nodig in preventie, vroegtijdige diagnose, effectieve behandeling en ondersteunende zorg.

2. De toegang tot longkankeroperaties is nog steeds ongelijk verdeeld

Voor veel mensen bij wie longkanker in een vroeg stadium is vastgesteld, biedt een operatie de beste kans op genezing.

Uit het rapport blijkt dat de toegang tot longkankerchirurgie nog steeds ongelijk verdeeld is. In landen met een laag, lager-midden- en hoger-middeninkomen is longkankerchirurgie minder vaak opgenomen in de openbare zorgpakketten dan chirurgie voor borst- of baarmoederhalskanker.

Dit onderstreept hoe belangrijk het is om de kankerzorg te versterken, zodat mensen toegang hebben tot mogelijk genezende behandelingen wanneer ze die nodig hebben.

3. Longkankerscreening is van alle vormen het minst beschikbaar

Door screening kan longkanker in een vroeger stadium worden opgespoord, wanneer de behandeling nog effectiever is. Uit het rapport blijkt echter dat de screening op long- en darmkanker wereldwijd het minst wordt toegepast van alle vormen van kankers. Waar longkankerscreening wel bestaat, is deze doorgaans alleen gericht op mensen met een hoog risico, via laaggedoseerde CT-scans, en vindt deze grotendeels plaats in omgevingen met een hoger inkomen. Het dichten van deze kloof, inclusief de ongelijkheid binnen Europa, is een van de duidelijkste kansen om de resultaten bij longkanker te verbeteren.

4. Een late diagnose van longkanker kost mensenlevens

Er worden nog steeds te veel gevallen van longkanker in een laat stadium ontdekt. Uit het rapport blijkt dat wanneer kanker pas wordt ontdekt bij een spoedopname in plaats van via een diagnose in de eerstelijnszorg, de prognose aanzienlijk slechter is, met een extra sterftecijfer van 4,0 voor longkanker. Een vroegere diagnose gaat gepaard met zowel lagere behandelingskosten als een betere overlevingskans, waardoor snellere doorverwijzing en diagnostische trajecten van cruciaal belang zijn voor het verbeteren van de resultaten voor mensen met longkanker.

5. Europa blijft onevenredig zwaar door kanker worden getroffen

In Europa woont ongeveer 9% van de wereldbevolking, maar daar doet zich ongeveer 21% van alle kankergevallen wereldwijd voor en sterft ongeveer 20% van de mensen aan kanker.

Deze cijfers onderstrepen waarom voortdurende investeringen in kankerpreventie, -diagnose en -behandeling in heel Europa een prioriteit blijven.

6. Bij de preventie van longkanker gaat het om meer dan alleen roken

In het rapport wordt erkend dat er vooruitgang is geboekt bij het terugdringen van het tabaksgebruik, waarbij de rookcijfers in veel delen van de wereld blijven dalen.

Daarnaast wordt luchtvervuiling aangemerkt als een belangrijke kankerverwekkende factor. Fijnstof (PM2,5) verhoogt het risico op longkanker, terwijl de blootstelling hieraan naar verwachting zal toenemen als gevolg van klimaatverandering, met name door vaker voorkomende bosbranden en andere veranderingen in het milieu.

Om longkanker te voorkomen, moet je een reeks risicofactoren aanpakken, en niet alleen het roken.

7. Er zijn nog steeds te veel mensen die geen toegang hebben tot de zorg die ze nodig hebben

Het rapport wijst op hardnekkige ongelijkheden in de toegang tot preventie, diagnose, behandeling en ondersteunende zorg.

Daarnaast wordt opgemerkt dat momenteel minder dan één op de drie landen kankerzorg in hun pakketten voor universele gezondheidszorg heeft opgenomen.

Wetenschappelijke vooruitgang heeft de kankerzorg de afgelopen jaren ingrijpend veranderd, maar de toegang tot deze zorg loopt nog steeds sterk uiteen tussen de verschillende landen.

8. Geestelijke gezondheid en financieel welzijn mogen niet over het hoofd worden gezien

De WHO heeft haar eerste wereldwijde enquête gehouden onder mensen die aan kanker lijden.

Uit het onderzoek bleek dat ten minste 45% in financiële moeilijkheden verkeerde, meer dan de helft aangaf te kampen te hebben met psychische problemen en bijna alle mantelzorgers aangaven onder grote druk te staan.

Deze bevindingen geven de bredere impact van kanker op individuen en gezinnen weer, die verder reikt dan de diagnose en de behandeling.

9. Voor de bestrijding van kanker zijn zowel sterke gezondheidszorgstelsels als innovatie nodig

In het rapport wordt opgeroepen tot voortdurende investeringen in onderzoek en innovatie, maar ook in de gezondheidszorgstelsels die nodig zijn om preventie, diagnose, behandeling, revalidatie, palliatieve zorg en langdurige ondersteuning te kunnen bieden.

Er is daadwerkelijke vooruitgang waarop kan worden voortgebouwd: volgens het rapport is het te danken aan immuuntherapie dat de vijfjaarsoverleving bij gevorderde niet-kleincellige longkanker is gestegen van ongeveer 5% tot 10% vóór 2015 naar 20% tot 30% vandaag de dag, wat aantoont wat tijdige toegang tot moderne behandelingen kan opleveren.

Daarnaast wordt aanbevolen om mensen die door kanker zijn getroffen centraal te stellen in het kankerbeleid en de besluitvorming.

Vooruitblik

Uit het WHO-rapport blijkt dat er nog steeds vooruitgang wordt geboekt in de strijd tegen kanker, maar dat deze vooruitgang niet door iedereen in gelijke mate wordt ervaren.

Voor de longkankergemeenschap hangt het verbeteren van de resultaten niet alleen af van de ontwikkeling van nieuwe behandelingen. Het hangt ook af van het terugdringen van ongelijkheden, het verbeteren van de toegang tot screening en diagnose, het waarborgen van tijdige behandeling, het ondersteunen van de levenskwaliteit en het luisteren naar de ervaringen van mensen die door longkanker zijn getroffen.

Bronnen

• Wereldgezondheidsorganisatie – Wereldwijd statusrapport over kanker 2026: De toekomst die we samen kiezen (volledig rapport).  

• Persbericht van de WHO en het IARC: De WHO roept op tot dringende maatregelen, aangezien het aantal nieuwe kankergevallen naar verwachting tegen 2050 bijna zal verdubbelen 

Aanvullende literatuur

• Warmere zomers, vervuildere lucht: hittegolven en longkanker in Europa – Hoe klimaatverandering en luchtvervuiling een steeds grotere rol gaan spelen bij de preventie van longkanker.  

• Luchtvervuiling en longkanker in Europa: wat uit de huidige wetenschappelijke gegevens blijkt – Een nadere beschouwing van de meest recente wetenschappelijke gegevens die een verband leggen tussen luchtvervuiling en longkanker. 

• Zouden verouderende longcellen het risico op longkanker kunnen verhogen? – Nieuw onderzoek naar de manier waarop veroudering kan bijdragen aan het ontstaan van longkanker. 

• Longkanker en hartgezondheid: inzicht in het wederzijdse verband – Waarom cardiovasculaire gezondheid belangrijk is voor mensen met longkanker. 

• 11e Lung Cancer Europe-rapport: Longkanker en geestelijke gezondheid – Bevindingen van meer dan 2.200 mensen met longkanker in heel Europa, waarin de invloed van longkanker op de geestelijke gezondheid wordt onderzocht.