MAAND VAN DE LONGKANKERBEWUSTWORDING 2026
Elk uur sterven er in de EU meer dan 25 mensen aan longkanker. Het is de belangrijkste doodsoorzaak door kanker in Europa, en toch spreken we de naam ervan nog steeds met ingehouden stem uit.
Het is de vorm van kanker waarover mensen op het werk zwijgen. Die waarbij de eerste vraag – nog voordat iemand vraagt hoe het met je gaat – luidt: „Heb je gerookt?”
Die stilte is aanwezig in verschillende gesprekken die we moeten voeren. Het openbare gesprek, dat steeds weer wordt gesmoord door het stigma. Het gesprek dat we met onszelf voeren voordat we de telefoon opnemen. Het gesprek in de spreekkamer van de huisarts. En het gesprek dat overheden nog moeten voeren over screening.
Waarom het nog steeds zo moeilijk is om over longkanker te praten
Mensen denken nog steeds dat longkanker een bepaald type is. Dat is niet zo. Iedereen met longen kan het krijgen. Maar als je verwacht dat je beoordeeld wordt, is het makkelijker om helemaal niets te zeggen.
Symptomen van longkanker eerder herkennen
Het volgende gesprek is het gesprek dat we met onszelf voeren. Uit ons onderzoek bleek dat bijna twee op de drie ondervraagden het inwinnen van medisch advies uitstelden nadat hun symptomen waren opgetreden. Sommigen twijfelden of een hoestje wel de moeite waard was om iemand ermee lastig te vallen. Ik was een van hen. In 2016 stelde ik een bezoek aan mijn huisarts drie maanden uit omdat ik dacht dat ik daar geen tijd voor had. Anderen waren bang om veroordeeld te worden.
Aan de andere kant van het bureau is het ook niet makkelijk. Huisartsen krijgen veel mensen te zien met hoest of kortademigheid, en de meesten van hen hebben geen longkanker. Het is lastig om te bepalen wie verder onderzocht moet worden, vaak terwijl er maar heel weinig tijd is.
Longkankerscreening in Europa
Het vroegtijdig herkennen van symptomen is een deel van de oplossing. Het opsporen van longkanker voordat er symptomen optreden, door middel van screening, is een ander deel.
In december 2022 heeft de EU de lidstaten aanbevolen te onderzoeken of longkankerscreening een optie zou kunnen zijn voor mensen met een verhoogd risico. De vooruitgang sinds die tijd is wisselend. Kroatië had al een nationaal programma, en Duitsland is in april van dit jaar begonnen met het aanbieden van screening. Polen heeft deze maand zijn nationale programma gelanceerd, en andere landen bevinden zich in verschillende stadia. In een groot deel van Europa bestaat er nog steeds helemaal geen screeningprogramma.
Bij Lung Cancer Europe vinden we dat daar verandering in moet komen. Waar je in Europa woont, mag niet bepalend zijn voor de vraag of je longkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt.
Maand van de longkankerbewustwording: het gesprek aangaan
Verandering begint bij bewustwording. Daar mag het niet bij blijven.
Daarom gaan we deze november gesprekken op gang brengen daar waar die het hardst nodig zijn.
In de spreekkamer belicht ‘Get Checked! 2026’ beide kanten van de afspraak. Enerzijds is er de persoon die beslist of een symptoom het onderzoeken waard is, en anderzijds de zorgverlener die uitzoekt wat het zou kunnen betekenen. We hebben echte ervaringen van beide partijen gebundeld, in combinatie met ons eigen onderzoek, omdat elke partij naar de andere moet luisteren.
Het initiatief ‘The Big Lung Cancer Conversation’ gaat in het openbaar van start voor het Europees Parlement in Brussel, met een paar longen van 8 meter hoog waar je bijna niet omheen kunt lopen. Ik vind het mooi dat het daar begint. De mensen die de gezondheidsprioriteiten van Europa bepalen, zouden er ook langs moeten lopen. Daarna gaat het op tournee, zodat mensen in heel Europa even kunnen stoppen en vragen kunnen stellen die ze elders misschien niet zouden durven stellen.
Het gaat hier helemaal niet om wie de schuld heeft. Niet de persoon die moest wachten, en ook niet de arts die probeerde duidelijkheid te krijgen over vage symptomen. Het gaat erom dat het makkelijker wordt om het gesprek eerder aan te gaan.
Wat we vragen
Als je last hebt van een hoest die maar niet overgaat, of als er iets is veranderd en het niet goed voelt, laat je dan even onderzoeken. Je verspilt daarmee niemand zijn tijd.
Aan de huisartsen en verpleegkundigen die de mens op de eerste plaats zetten: bedankt. Als iemand voor de tweede keer terugkomt, blijf dan alsjeblieft luisteren.
Aan de regeringen in heel Europa: in de aanbeveling werd u gevraagd om de mogelijkheden van screening te onderzoeken. Wij vragen u om een stap verder te gaan en programma’s op te zetten voor de mensen die het grootste risico lopen.
En aan onze leden: bedankt voor alles wat jullie deze maand doen. Deel de campagne ‘Get Checked!’, praat over longkanker waar je maar kunt, en als je graag wilt dat de longen je gemeenschap bezoeken, laat het ons dan weten.
In augustus schreef ik over de jaren die we niet meetellen. Deze maand gaat het over de gesprekken die we niet voeren. Laten we daar nu mee beginnen.
En als je deze winter een gigantisch paar longen ziet, kom dan even hallo zeggen.
Debra Montague
Voorzitter van Lung Cancer Europe