De plannen van de EU voor tabaksaccijnzen worden teruggeschroefd
Europa laat een kans om longkanker te voorkomen aan zich voorbijgaan.
Europa laat een kans liggen om ziekten te voorkomen voordat ze uitbreken.
Een nieuw voorstel van de EU-lidstaten zou de geplande verhogingen van de tabaksaccijnzen afzwakken, waardoor een van de meest doeltreffende instrumenten die we hebben om het roken terug te dringen en longkanker te voorkomen, aan kracht zou inboeten.
Tabaksbelasting klinkt misschien technisch. Maar de gevolgen zijn heel menselijk.
Uit tientallen jaren aan onderzoek blijkt dat hogere tabaksaccijnzen het roken terugdringen, met name onder jongeren en mensen met een lager inkomen. Ze helpen voorkomen dat mensen beginnen met roken, ondersteunen degenen die willen stoppen en verminderen de langetermijnlast van ziekte voor gezinnen en gezondheidszorgstelsels.
Longkanker blijft de belangrijkste doodsoorzaak door kanker in Europa. Hoewel we eindelijk vooruitgang zien op het gebied van behandeling en overlevingskansen, kan er op het gebied van preventie nog steeds de grootste vooruitgang worden geboekt. Dit is ook het gebied waarop beleidskeuzes de grootste invloed hebben op de gelijkheid, omdat gebrekkige preventie altijd dezelfde gemeenschappen het hardst treft.
In het ontwerp dat momenteel in de besprekingen binnen de Raad circuleert, vallen zowel de voorgestelde belastingniveaus als het tempo van de invoering af ten opzichte van eerdere plannen. En die verschillen tellen op. Lagere en langzamere verhogingen verminderen het effect op de rookcijfers en zorgen ervoor dat meer mensen verslaafd raken aan tabak of verslaafd blijven.
Het is ook belangrijk om oog te hebben voor de bezorgdheid die sommige lidstaten uiten. Landen met lagere inkomens vrezen vaak dat hogere belastingen de illegale handel zullen aanwakkeren in plaats van het roken terug te dringen. Dat is een reële uitdaging, die serieuze aandacht verdient. Maar deze uitdaging kan het best worden aangepakt door middel van intensievere grensoverschrijdende samenwerking, handhaving en tracering, en niet door de ambities op het gebied van de volksgezondheid te verlagen.
Er wordt ook voortdurend gediscussieerd over de manier waarop nieuwere nicotineproducten moeten worden belast. Sommige regeringen stellen dat het op dezelfde manier belasten van e-sigaretten en verwarmde tabak als sigaretten mensen ontmoedigt om te stoppen met roken. Het bewijsmateriaal hierover is nog in ontwikkeling, en het beleid moet zorgvuldig worden opgesteld om onbedoelde gevolgen te voorkomen, met name voor jongeren en mensen die nog nooit hebben gerookt.
Maar geen van deze complexe aspecten doet afbreuk aan de kern van de zaak. Brandbare tabak blijft de belangrijkste oorzaak van longkanker. Een strenge, op wetenschappelijk bewijs gebaseerde belastingheffing is een van de meest effectieve manieren om het gebruik ervan terug te dringen.
Meer dan 120 gezondheids- en maatschappelijke organisaties, waaronder Lung Cancer Europe, hebben al opgeroepen tot een ambitieuze herziening van de Europese tabakswetgeving. Die oproep was gebaseerd op één eenvoudig uitgangspunt: als we het terugdringen van longkanker serieus nemen, mag preventie niet het eerste zijn dat overboord wordt gegooid wanneer er compromissen moeten worden gesloten.
In het kader van onze oproep tot actie, „United Against Lung Cancer”, dringt Lung Cancer Europe er bij de Europese Commissie en de lidstaten op aan om hun verplichtingen uit hoofde van het WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging zonder verder uitstel na te komen.
Er speelt ook een bredere kwestie mee. Longkanker gaat nog steeds gepaard met een sterk stigma, en dat stigma beïnvloedt beleidskeuzes. Wanneer een ziekte wordt gezien als iets wat iemand zichzelf heeft aangedaan, wordt het makkelijker om minder ingrijpende maatregelen te accepteren, zelfs als het bewijs duidelijk is. Dat heeft concrete gevolgen voor het leven van mensen.
Een strenge tabaksbelasting, in combinatie met toegankelijke en empathische ondersteuning voor mensen die willen stoppen met roken, redt levens. Het vermindert ongelijkheid, draagt bij aan een vroegere diagnose en verlicht de druk op de toch al overbelaste gezondheidszorg.
Dit moment bood de kans om te laten zien dat de preventie van longkanker in Europa serieus wordt genomen. In plaats daarvan zitten we nu opgescheept met een plan dat het risico loopt aan kracht in te boeten, juist op een moment dat er nog steeds krachtigere maatregelen nodig zijn.